مواد قانون تأمین اجتماعیمصوب
3/4/1354 با اعمال آخرین اصلاحات
فصل اول
تعاریف - كلیات
ماده 1
. به منظور اجراء و تعمیم و گسترش انواع بیمههای اجتماعی و استقرار نظام هماهنگ و متناسب با برنامههای تأمین اجتماعی، همچنین
تمركز وجوه و درآمدهای موضوع قانون تأمین اجتماعی و سرمایهگذاری و بهرهبرداری از محل وجوه و ذخائر، سازمان مستقلی به نام
«سازمان تأمین اجتماعی» وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی كه در این قانون «سازمان» نامیده میشود،
تشكیل میگردد سازمان دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی و اداری است و امور آن منحصراً طبق اساسنامهای كه به تصویب
هیأت وزیران میرسد، اداره خواهد شد.
- تبصره 1. صندوق تأمین اجتماعی موضوع ماده 10 قانون تشكیل وزارت بهداری و بهزیستی، مصوب تیرماه 1355 در سازمان ادغام و كلیه وظایف و دارایی و مطالبات و دیون و تعهدات صندوق مذكور، به سازمان منتقل میشود.
- تبصره 2. كلیه واحدهای اجرائی تأمین اجتماعی سازمانهای منطقهای بهداری و بهزیستی استانها، موضوع ماده 6 قانون تشكیل وزارت بهداری و بهزیستی مصوب تیرماه 1355، از سازمانهای مذكور منتزع و با كلیه وظایف و دارایی و مطالبات و دیون و تعهدات به «سازمان» منتقل میشود.
- تبصره 3. كلیه كاركنان سازمان تأمین اجتماعی سابق كه در اجرای ماده 6 قانون تشكیل وزارت بهداری و بهزیستی به سازمانهای منطقهای بهداری و بهزیستی استانها منتقل شدهاند و همچنین كارمندانی كه توسط سازمانهای مذكور به منظور انجام وظایف مربوط به تأمین اجتماعی در نواحی بهداری و بهزیستی طبق آئیننامه استخدامی بیمههای اجتماعی استخدام شده و عملاً در كار تأمین اجتماعی اشتغال دارند و كلیه حقوق و مزایای خود را از محل اعتبارات پرسنلی و اد اری تأمین اجتماعی دریافت میدارند به سازمان منتقل میشوند.
ماده 2. تعاریف:
- بیمه شده شخصی است كه راساً مشمول مقررات تأمین اجتماعی بوده و با پرداخت مبالغی به عنوان حق بیمه حق استفاده از مزایای مقرر در این قانون را دارد.
- خانواده بیمه شده شخص یا اشخاصی هستند كه به تبع بیمه شده از مزایای موضوع این قانون استفاده میكنند.
- كارگاه محلی است كه بیمه شده به دستور كارفرما یا نماینده او در آنجا كار میكند.
- كارفرما شخص حقیقی یا حقوقی است كه بیمه شده به دستور یا به حساب او كار میكند. كلیه كسانی كه به عنوان مدیر یا مسئول عهدهدار اداره كارگاه هستند نماینده كارفرما محسوب میشوند و كارفرما مسئول انجام كلیه تعهداتی است كه نمایندگان مزبور در قبال بیمه شده به عهده میگیرند.
- مزد یا حقوق یا كارمزد در این قانون شامل هرگونه وجوه و مزایای نقدی یا غیرنقدی مستمر است كه در مقابل كار به بیمه شده داده میشود.
- حق بیمه عبارت از وجوهی است كه به حكم این قانون و برای استفاده از مزایای موضوع آن به سازمان پرداخت میگردد.
- بیماری، وضع غیرعادی جسمی یا روحی است كه انجام خدمات درمانی را ایجاب میكند یا موجب عدم توانایی موقت اشتغال به كار میشود یا این كه موجب هر دو در آن واحد میگردد.
- حادثه از لحاظ این قانون اتفاقی است پیشبینی نشده كه تحت تأثیر عامل یا عوامل خارجی در اثر عمل یا اتفاق ناگهانی رخ میدهد و موجب صدماتی بر جسم یا روان بیمهشده میگردد.
- غرامت دستمزد به وجوهی اطلاق میشود كه در ایام بارداری، بیماری و عدم توانایی موقت اشتغال به كار و عدم دریافت مزد یا حقوق به حكم این قانون به جای مزد یا حقوق به بیمه شده پرداخت میشود.
- وسائل كمك پزشكی (پروتز و اروتز) وسایلی هستند كه به منظور اعاده سلامت یا برای جبران نقص جسمانی یا تقویت یكی از حواس به كار میروند.
- كمك ازدواج مبلغی است كه طبق شرایط خاصی برای جبران هزینههای ناشی از ازدواج به بیمه شده پرداخت میگردد.
- كمك عائلهمندی مبلغی است كه طبق شرایط خاص در مقابل عائلهمندی توسط كارفرما به بیمه شده پرداخت میشود.
- از كارافتادگی كلی عبارتست از كاهش قدرت كار بیمه شدهبه نحوی كه نتواند با اشتغال به كار سابق یا كار دیگری بیش از یك سوم از درآمد قبلی خود را به دست آورد.
- از كارافتادگی جزئی عبارتست از كاهش قدرت كار بیمهشده به نحوی كه با اشتغال به كار سابق یا كار دیگر فقط قسمتی از درآمد خود را به دست آورد.
- بازنشستگی عبارتست از عدم اشتغال بیمه شده به كار به سبب رسیدن به سن بازنشستگی مقرر در این قانون.
- مستمری عبارت از وجهی است كه طبق شرایط مقرر در این قانون به منظور جبران قطع تمام یا قسمتی از درآمد به بیمه شده و در صورت فوت او برای تأمین معیشت بازماندگان وی به آنان پرداخت میشود.
- غرامت مقطوع نقص عضو مبلغی است كه به طور یك جا برای جبران نقص عضو یا جبران تقلیل درآمد بیمهشده به شخص او داده میشود.
- كمك كفن و دفن مبلغ مقطوعی است كه به منظور تأمین هزینههای مربوط به كفن و دفن بیمه شده در مواردی كه خانواده او این امر را به عهده میگیرند پرداخت میگردد.
ماده 3.تأمین اجتماعی موضوع این قانون شامل موارد زیر میباشد:
- حوادث و بیماریها
- بارداری
- غرامت دستمزد
- از كارافتادگی
- بازنشستگی
- مرگ
- مقرری بیمه بیكاری
- تبصره 1 : مشمولین این قانون از كمكهای ازدواج و عائلهمندی طبق مقررات مربوط برخوردار خواهند شد.
- تبصره 2 : ملاك تشخیص سن برای برخورداری از مزایای قانون تأمین اجتماعی شناسنامهای است كه در بدو بیمه شدن به سازمان تأمین اجتماعی ارائه شده یا میشود و هرگونه تغییراتی كه پس از آن در شناسنامه به عمل آید برای سازمان یاد شده معتبر نخواهد بود. افراد تحت تكفل بیمه شده نیز مشمول این حكم خواهند بود.
ماده 4 : مشمولین این قانون عبارتند از:
- افرادی كه به هر عنوان در مقابل دریافت مزد یا حقوق كار میكنند.
- سازمان تأمین اجتماعی مكلف است با استفاده از مقررات عام قانون تأمین اجتماعی صاحبان حرف و مشاغل آزاد را به صورت اختیاری در برابر تمام یا قسمتی از مزایای قانون تأمین اجتماعی بیمه نماید چگونگی انجام بیمه و نرخ حقبیمه و همچنین میزان مزایای مربوطه به موجب آئیننامهای خواهد بود كه به تصویب هیأت دولت خواهد رسید .
- تبصره 1 : بیمه شده مختار است كه سطح درآمد ماهانه خود را كه مبنای پرداخت حقبیمه قرار میگیرد بین حداقل و حداكثر دستمزد قانونی انتخاب نماید.
- تبصره 2 : از تاریخ تصویب این قانون مفاد بند ب و تبصره 3 ماده 4 قانون و همچنین آئیننامه مربوط ملغی میگردد.
- تبصره 3 : كلیه اتباع ایرانی اعم از شاغل و یا غیرشاغل در فعالیتهای مختلف در خارج از كشور كه بیمه آنان با مقررات قانون تأمین اجتماعی و تغییرات بعدی آن مغایرت نداشته باشد میتوانند بطور اختیاری مشمول مقررات این قانون و آئیننامههای مربوط قرار گیرند، مشروط بر اینكه بیمه شده حق بیمه خود را بهطور منظم پرداخت نماید، بدیهی است سازمان در مورد این قبیل از بیمهشدگان مانند سایر بیمهشدگان داخل كشور مكلف به ارائه خدمات و انجام تعهدات قانونی براساس آئیننامه و مقررات مربوط در ایران خواهد بود.
- دریافتكنندگان مستمریهای بازنشستگی، ازكارافتادگی، و فوت.
- تبصره 1 : مستخدمین وزارتخانهها و مؤسسات و شركتهای دولتی و مستخدمین مؤسسات وابسته به دولت كه طبق قوانین مربوط به نحوی از انحاء از موارد مذكور در ماده سه این قانون بهرهمند میباشند در سایر مواردی كه قوانین خاص برای آنها وجود ندارد طبق آئیننامهای كه به پیشنهاد وزارت رفاه اجتماعی و تأیید سازمان امور اداری و استخدامی كشور به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید تابع مقررات این قانون خواهند بود.
- تبصره 2 : مشمولین قانون استخدام نیروهای مسلح و افزارمندان مشمول قانون تعاون و بیمه بازنشستگی افزارمندان ارتش از شمول این قانون خارج بوده و تابع قانون و مقررات خاص خود خواهند بود.
- تبصره 3 : ملغی گردیده.
- تبصره 4 : مشمولین قانون حمایت كارمندان در برابر اثرات ناشی از پیری و ازكارافتادگی و فوت كماكان تابع مقررات قانون مذكور خواهند بود. مؤسسات مشمول قانون مذكور مكلفند با اعلام سازمان تأمین خدمات درمانی حقبیمه درمانی سهم خود و بیمهشده را كسر و توسط صندوق حمایت مربوط به سازمان نامبرده بپردازند. میزان حقبیمه درمانی موضوع این ماده تابع ضوابط و مقررات بیمه خدمات درمانی موضوع قانون تأمین خدمات درمانی مستخدمین دولت است و نحوه وصول آن عیناً به ترتیبی است كه در قانون حمایت كارمندان در برابر اثرات ناشی از پیری و ازكارافتادگی و فوت پیشبینی شده است.
ماده 5 :بیمه اتباع بیگانه كه طبق قوانین و مقررات مربوط در ایران به كار اشتغال دارند تابع مقررات این قانون خواهد بود مگر در موارد زیر:
- در صورتی كه بین دول متبوع آنان و دولت جمهوری اسلامی ایران موافقتنامههای دوجانبه یا چندجانبه تأمین اجتماعی منعقد شده باشد كه در این صورت طبق موافقتنامه عمل خواهد شد.
- هر گاه تبعه بیگانه طبق گواهی مقامات صالح دولت متبوع خود در مدت اشتغال در ایران در كشور خود یا در كشور دیگر در موارد پیشبینیشده در ماده 3 این قانون كلاً یا بعضاً بیمه شده باشند كه در این صورت در همان موارد از شمول مقررات این قانون معاف میباشند.
- تبصره. حوادث ناشی از كار اتباع كشورهای ملحق شده به مقاوله نامه شمارة (19) سازمان بینالمللی كار از شمول بند (ب) مستثنی' میباشد و نرخ و مأخذ حق بیمه طبق آئیننامهای خواهد بود كه توسط سازمان تأمین اجتماعی تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
ماده 6 : اجرای هر یك از موارد مندرج در ماده سه این قانون درباره روستائیان و افراد خانواده آنها به تدریج در مناطق مختلف مملكت و به تناسب توسعه امكانات و مقدورات سازمان به پیشنهاد هیأت مدیره و تصویب شورای عالی سازمان باتوجه به ماده 117 این قانون خواهد بود.
ماده 7 : افراد شاغل در فعالیتهایی كه تا تاریخ تصویب این قانون مشمول بیمههای اجتماعی نشدهاند به ترتیب زیر به پیشنهاد هیأت مدیره و تصویب وزیر رفاه اجتماعی مشمول مقررات این قانون قرار خواهند گرفت.
- موارد مذكور در بندهای (ج ـ د ـ هـ ـ و) ماده 3 این قانون به تدریج و با توجه به امكانات سازمان اجراء خواهد شد و در این صورت میزان حق بیمه با توجه به ماده 28 این قانون تا خاتمه سال 1354، 19% حقوق یا مزد و از اول سال 1355 معادل 21% حقوق و یا مزد خواهد بود كه در سال 1354 كارفرما 13% و بیمه شده 4% و دولت 2% و از سال 1355 كارفرما 14% و بیمه شده 5% و دولت 2% میپردازند.
- موارد مذكور در بندهای الف و ب ماده 3 این قانون به تدریج و در صورتی اجراء خواهد شد كه سازمان وسایل و امكانات درمانی لازم را برای بیمهشدگان فراهم نموده باشد. الزام كارفرمایان یا افرادی كه به موجب این ماده مشمول مقررات این قانون میشوند به تأدیه حق بیمه از تاریخی است كه بیمه آنها از طریق انتشار آگهی در روزنامه و یا كتباً اعلام میشود.
ماده 8 : بیمه افراد و شاغلین فعالیتهایی كه تا تاریخ تصویب این قانون به نحوی از انحاء مشمول مقررات قانون بیمههای اجتماعی یا قانون بیمههای اجتماعی روستائیان قرار گرفتهاند با توجه به مقررات این قانون ادامه خواهد یافت.
- تبصره : شرایط مربوط به ادامه تمام و یا قسمتی از بیمههای مقرر در این قانون برای كسانی كه به علتی غیر از علل مندرج در این قانون از ردیف بیمهشدگان خارج شوند به موجب آئیننامه مربوط تعیین خواهد گردید و به هر حال پرداخت كلیه حق بیمه در این قبیل موارد به عهده بیمه شده خواهد بود.
ماده 9 : ملغی شده است.
ماده 10 : از تاریخ اجرای این قانون سازمان بیمههای اجتماعی و سازمان بیمههای اجتماعی روستائیان در سازمان تأمین اجتماعی ادغام میشوند و كلیه وظایف و تعهدات و دیون و مطالبات و بودجه و دارایی و كاركنان آنها با حفظ حقوق و سوابق و مزایای استخدامی خود كه تا تاریخ تصویب و اجرای آئیننامه موضوع ماده 13 این قانون معتبر خواهد بود به سازمان منتقل میگردند.
ماده 11 : و تبصره آن ملغی شده است.
مواد 12 الی 17 و 19 الی 27 به موجب لایحة قانونی اصلاح قانون تشكیل سازمان تأمین اجتماعی مصوب 28/4/1358 شورای انقلاب و اساسنامة سازمان تأمین اجتماعی مصوب 10/6/1358 هیأت وزیران منسوخ گردیده است
ماده 18 : آئیننامه داخلی شورای عالی سازمان پس از تصویب شورا به موقع اجرا گذارده خواهد شد.
